Tekmer ve Teknopark Farkı Nedir?

Türkiye’de Teknoparklar (Teknoloji Geliştirme Bölgeleri) ve TEKMER’ler (Teknoloji Geliştirme Merkezleri) birbirine benzer amaçlara hizmet etse de dayandıkları kanunlar farklı, dolayısıyla teşvik ve işleyiş farkları da var.

1.      Teknopark Nedir?

Teknopark (TGB) – 4691 sayılı Kanun:

               •             Dayanak: 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu

               •             Amaç: Üniversite, araştırma kurumları ve sanayi iş birliğini sağlamak; Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini ticarileştirmek.

               •             Kimler faaliyet gösterebilir: Ar-Ge yapan şirketler, yazılım firmaları, girişimler.

               •             Teşvikler:

               •             Bölgede çalışan Ar-Ge ve destek personelinin ücretleri gelir vergisinden muaf (31.12.2028’e kadar).

               •             Bölgede yürütülen yazılım ve Ar-Ge projelerinden doğan kazançlar kurumlar vergisi istisnası.

               •             Yazılım teslim ve hizmetleri KDV’den muaf.

               •             Damga vergisi, gümrük vergisi gibi muafiyetler de var.

               •             Yönetim: Bir yönetici şirket tarafından işletilir, genelde üniversitelerle bağlantılıdır.

               •             Örnek: İTÜ ARI Teknokent, ODTÜ Teknokent.

2.      TEKMER Nedir?

TEKMER (Teknoloji Geliştirme Merkezi) – 5746 sayılı Kanun:

               •             Dayanak: 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun

               •             Amaç: Yeni girişimlerin Ar-Ge ve yenilik projelerini desteklemek, kuluçka merkezi gibi çalışmak.

               •             Kimler faaliyet gösterebilir: Erken aşama girişimler, Ar-Ge yapmak isteyen startuplar.

               •             Teşvikler:

               •             Ar-Ge, tasarım ve destek personeli ücretleri üzerinden gelir vergisi stopajı teşviki.

               •             Sigorta primi işveren hissesi desteği.

               •             Damga vergisi istisnası.

               •             Yatırım ve harcamalarda vergi indirimi, gümrük vergisi istisnası (proje kapsamına göre).

               •             Yönetim: Genellikle KOSGEB ve üniversite/kurum iş birliğiyle kurulur, tek başına bir şirket değil.

               •             Örnek: KOSGEB-ODTÜ TEKMER, İstanbul Üniversitesi TEKMER.

Teknopark (4691): Vergi avantajları daha güçlü, daha olgun Ar-Ge şirketlerini hedefliyor. TEKMER (5746): Daha çok girişimci ve yeni kurulan şirketlere kuluçka desteği veriyor, SGK ve stopaj teşviki öne çıkıyor.

Sigorta primleri farklılık göstermeden hem Teknopark hemde TEKMER bünyesinde aynı şekilde uygulanır. SGK borçlarını düzenli ödeyen firmaların yararlandığı 5 puanlık indirim düşüldükten sonraki işveren hissesinin yarısı teşvik kapsamındadır. Bu da personel maliyetlerinde %7,75’e denk gelen ek bir Ar-Ge teşviği oluyor.

Personel ücretlerindeki gelir vergisi istisnasındaysa durum biraz daha farklı işliyor. TEKMER’de gelir vergisi teşviki hesaplanırken personelin eğitim durumu dikkate alınır.

Doktora veya temel bilimlerden birinde en az yüksek lisans derecesine sahip olanlar için %95

Yüksek lisans derecesine sahip veya temel bilimler alanlarından birinde lisans derecesine sahip olanlar için %90

Diğerleri için %80’e kadar gelir vergisi teşviki uygulanır.

Teknoparkta olan bir firma için ise bu teşvik eğitim durumu fark etmeksizin %100 olarak uygulanır. Ancak eğitim durumunun hiçbir önemi olmadığı anlamını çıkartmak yanlış olur. Her ne kadar teknoparklarda eğitim durumuna göre teşvik sınırlandırılmasa da bir personelin tasarımcı veya Ar-Ge personeli olması için en az lisans derecesine sahip olması şarttır.

Yazılımcı personeller için bir lisans şartı aranmıyor. Yeterli deneyime, eğitime sahip nitelikli personel olması kabul ediliyor. Dolayısıyla işletmenizde eğitim durumu lisans seviyesinin altında personelleriniz varsa teknopark sizin için %20 ek gelir vergisi teşviği sağlayarak bir adım öne çıkacaktır.

Katma Değer Vergisi

TEKMER’de yer alan bir firmanın satışlarında KDV istisnasından faydalanması mümkün değil. Dolayısıyla TEKMER bünyesinde yapacağınız her bir satış, farklı bir istisna olmadığı sürece KDV’li olacaktır. Teknoparklarda bu durum biraz daha farklı. Belli başlı yazılım faaliyetlerinde Teknopark’da yer alan bir girişimin KDV istisnası da bulunuyor. Eğer firmanızın faaliyeti; sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, oyun, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımları şeklindeki yazılımları içeriyorsa faaliyetinizi teknoparkta yürütmeniz sizin için %20 KDV avantajı sağlayacaktır.  Ayrıca hem Teknopark’da hemde Tekmer’de projenizde kullanılmak üzere alacağınız ekipman ve cihazlar için KDV ve gümrük vergisi istisnası bulunmaktadır.

Son olarak belki de en detaylı vergi türü olan kurumlar vergisi istisnasına gelelim. TEKMERde işletmelerin projeleri kapsamında gerçekleştirdiği Ar-Ge yenilik veya tasarım harcamalarının tamamı (%100’ü) 31/12/2028 tarihine kadar kurumların kazancında indirim konusu yapılmaktadır. TEKMER’deki proje kapsamında katlanılan Ar-Ge maliyetlerinin bir kere daha kurumlar vergisi matrahından indirilmesi gibi düşünmek mümkün.

Eğer firmanız ilgili yılı zararla kapatır ve katlanılan Ar-Ge harcamaları kullanılamazsa takip eden yıla devredilir ve zamanaşımına uğramadan sonraki yıllarda kullanabilirsiniz. Özellikle bu harcamaları her yıl belirlenen yeniden değerleme oranınca artırarak güncel değerinde kullanabileceğinizi vurgulamakta fayda var.

Teknoparklarda uygulanan kurumlar vergisi istisnasıysa daha farklı; faaliyet gösteren mükelleflerin burada geliştirdikleri yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar 31.12.2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisnadır. İşletmelerin bölge dışında gerçekleştirdikleri faaliyetlerinden elde ettiği kazançlar yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerini içerse bile istisnadan yararlanılamaz.

Bu durumda sadece Kurumlar Vergisi yönüyle değerlendirecek olursak, yüksek yatırım ve arge harcaması gereken projelerin TEKMER’de faaliyete başlayarak ilerlemesi daha avantajlı olabilir. Projenin tamamlanmasıyla birlikte yüksek karlılık hedefleyen girişimler için teknopark daha avantajlı olacaktır.